Igiciro (igice cya mbere)
* Ku ya 8 Gicurasi 2025 *
1 Orig Inkomoko yamateka yimisoro
Ibiciro bifite amateka maremare kandi byahoze ari isoko yambere yinjiza imari mubihugu byinshi. Inyandiko za kera zarokotse zabitswe muri Palmyra, umujyi wa kera mu butayu bwa Siriya. Ibyanditswe ku nkuta z'ibiro bya gasutamo byo mu mujyi birambuye imisoro yakwa ku baja, ku bicuruzwa, ubwoya busize irangi, amavuta ahumura neza, ibiribwa, n'ibindi bintu byambukiranya imipaka.
Ijambo ry'icyongereza "tariff" rikomoka ku ijambo ry'igifaransa "tarif" (risobanura "gushyiraho ibiciro"), ubwaryo rikomoka kuri "tariffa" yo mu Butaliyani (bivuga "urutonde rw'ibiciro" cyangwa gahunda y'imisoro). Uyu muzi wo mu kilatini wo mu kinyejana cya 5 winjiye mu magambo y’iburengerazuba binyuze mu mikoranire n’abaturage ba Turkiya, uhereye ku ijambo rya Turukiya rya Ottoman "taʿrife" ("urutonde rwibiciro" cyangwa "gahunda y’ibiciro"). Ijambo rya Turukiya naryo rikomoka kuri Persian "taʿrefe" ("igiciro cyagenwe" cyangwa "inyemezabwishyu"), amaherezo yashinze imizi mucyarabu "taʿrīf" ("kumenyesha," "ibisobanuro," cyangwa "itangazo").
2 、 Ubwihindurize bwa Politiki y’ibiciro
Nyuma yikinyejana cya 15 cyubushakashatsi, ibihugu byu Burayi byaguye ubucuruzi bw’amahanga, bihindura umutungo w’ubutunzi buva muri sisitemu ishingiye ku butaka bwa feodal bugahinduka ubutare bw'agaciro. Inzibacyuho yatumye politiki y’ibiciro bya mercantilist igamije kugwiza zahabu na feza.
Muri Amerika, kurwanya ubukoloni ku giciro cy’icyayi gitandukanye n’abongereza cyasojwe n’ishyaka ry’icyayi rya Boston (1773), umusemburo wa Revolution y'Abanyamerika. Kubera ko Leta zunze ubumwe z’Amerika zigenga zashyizeho imisoro ihanitse kuva ku butegetsi bwa George Washington kugeza mu gihe cya Harry Truman nyuma y’Intambara ya Kabiri y'Isi Yose. Ingero zigaragara zirimo itegeko ritazwi rya Smoot-Hawley (1930), ryongereye ihungabana rikomeye. Mu gihe amahoro yashimangiye amateka yinjira mu gihugu, akamaro k’imari karagabanutse hamwe n’isi yose ndetse n’izamuka ry’andi masoko yinjira.
Ibibazo bigezweho:
Mu gihe ibiciro birinda umusaruro w’imbere mu gihugu, isi yose yerekanye imbogamizi zabo, cyane cyane mu kugoreka akazi no kugabura umutungo. Isesengura rihamye ryerekana ko imisoro igabanya umutungo mu kwemeza umusaruro w’imbere mu gihugu udatumizwa mu mahanga.
3 Analy Isesengura ry'ubukungu ukurikije ubwoko bw'igihugu
| Ubwoko bw'igihugu | Ibiranga | Ingaruka z'Imibereho |
| Ntoya, Ubushobozi buke | Gukoresha bike n'umusaruro udakorwa neza (ushingiye kubitumizwa hanze). | Igihombo kirenze ku baguzi kigabanyijemo: |
| Kinini, Ubushobozi buke | Gukoresha cyane ariko umusaruro udakorwa neza (cyane cyane ibitumizwa mu mahanga). | Niba amafaranga yinjira (S) ava mubicuruzwa byo hanze arenze (b + d), inyungu zivuka. Igiciro cyiza kiboneka kuri S = b + d, kuringaniza kurinda no gukora neza. |
| Ntoya, Ikora cyane | Gukoresha bike ariko umusaruro ushimishije cyane (ibyoherezwa mu mahanga byiganje). | Ibicuruzwa byoherezwa mu mahanga birashobora kugirira akamaro igihugu niba ibihugu bitumiza mu mahanga bishyizeho imisoro. Ingamba zo kohereza ibicuruzwa hanze zishobora kurwanya inzitizi z’ubucuruzi bw’amahanga. |
| Kinini, Cyane-Cyiza | Gukoresha cyane no gukora neza (birashobora kuba byohereza ibicuruzwa hanze cyangwa byinjira). | Imbaraga zikomeye bitewe nubunini bw isoko. Amahoro yoherezwa mu mahanga arashobora kuzamura imibereho myiza yigihugu mu bihe byihariye. |
4 Re Akamaro k'iki gihe
Ibiciro bikomeza kuba inkota y'amaharakubiri. Mugihe zirinda inganda kandi zikabyara inyungu, gukoresha cyane bihagarika urunigi rutangwa ku isi kandi bikazamura ibiciro byabaguzi. Kurugero, izamuka ry’ibiciro by’Amerika 2025 n’Ubushinwa (bigera kuri 157% ku bicuruzwa by’Ubushinwa na 125% ku bicuruzwa byatumijwe muri Amerika) byahagaritse ubucuruzi bw’ibihugu byombi, byerekana intwaro za geopolitiki zigezweho z’amahoro. Ku rundi ruhande, amasezerano yo mu karere nka RCEP na CPTPP ateza imbere kugabanya ibiciro, byerekana inzira ebyiri zo gukumira no kwishyira ukizana.














